فریاد آزادی در قلب اروپا؛ ۱۴ فوریه‌ای که مونیخ را لرزاند

 

۱۴ فوریه، در حالی‌ که سیاستمداران جهان پشت درهای بسته در München Security Conference در حال بحث درباره امنیت جهانی بودند، خیابان‌های München روایت دیگری را فریاد می‌زدند — روایت مردم، روایت خشم، و روایت امید.

در میدان‌ها و خیابان‌ها، هزاران نفر گرد آمدند تا نشان دهند امنیت فقط در اتاق‌های مذاکره تعریف نمی‌شود؛ امنیت یعنی آزادی، کرامت انسانی و پایان سرکوب. این تجمع‌ها بخشی از موجی جهانی از اعتراضات بود که ایرانیان و فعالان مدنی در شهرهای مختلف دنیا به راه انداختند.

خیابان علیه سکوت: گزارش‌ها نشان می‌دهد گردهمایی بزرگی با محوریت وضعیت حقوق بشر در ایران در مونیخ برنامه‌ریزی شد و برگزارکنندگان از حضور گسترده شرکت‌کنندگان خبر دادند و حتی بر اساس داده‌های رسمی، تجمعی با عنوان حمایت از آزادی و حقوق بشر برای ایران با ثبت حدود ۱۰۰ هزار شرکت‌کننده اعلام شده بود و انتخاب زمانی که رهبران جهانی در شهر حضور دارند، کاملاً هدفمند بود.

این یعنی یک پیام روشن:وقتی سیاست جهانی نگاه می‌کند، مردم می‌خواهند دیده شوند — نه نادیده گرفته شوند.

مردم آمدند؛ حتی اگر سخت بود: برخی گزارش‌ها از مشارکت گسترده ایرانیان خارج از کشور حکایت داشت — کسانی که برای حضور در این گردهمایی مسیرهای طولانی طی کردند یا با وجود محدودیت‌های کاری تلاش کردند خود را به مونیخ برسانند.ویدئوها نیز تجمع ایرانیان در شهر را در چارچوب یک رویداد همبستگی جهانی نشان می‌دهد.این فقط یک تجمع نبود واین حضور، یک اعلام موجودیت بود و یک یادآوری که تبعید، مهاجرت یا فاصله جغرافیایی، صدای مطالبه‌گری را خاموش نمی‌کند.

شهر در محاصره اعتراض: مونیخ آن روز فقط میزبان یک حرکت نبود بلکه حداقل ۲۱ تجمع مختلف در حاشیه کنفرانس امنیتی برنامه‌ریزی شده بود و پیش‌بینی می‌شد حدود ۱۲۰ هزار نفر در مجموع شرکت کنند.از زنجیره‌های اعتراضی ضد جنگ گرفته تا تجمع‌های سیاسی و حقوق‌بشری، خیابان‌ها به صحنه تقابل روایت‌ها تبدیل شده بودند.

چرا این روز مهم بود؟ ۱۴ فوریه صرفاً یک تاریخ نبود و این روز نشان داد که اعتراض مدنی هنوز زنده است، حتی در دل اروپا، حتی در کنار نشست‌های قدرت.

همزمانی این حرکت‌ها با گردهمایی سیاستمداران جهانی، تلاشی بود برای رساندن یک پیام: هیچ میز مذاکره‌ای نباید صدای مردم را نادیده بگیرد.

جمع‌بندی: مونیخ در آن روز فقط یک شهر نبود؛به میدان برخورد واقعیت و سیاست تبدیل شد.در حالی‌ که تصمیم‌گیران درباره آینده جهان حرف می‌زدند، مردم آینده‌ای متفاوت را مطالبه می‌کردند.این تجمع‌ها شاید دنیا را همان روز تغییر نداد.اما یک چیز را ثابت کرد:وقتی خیابان بیدار می‌شود،هیچ کنفرانسی نمی‌تواند وانمود کند که صدایی وجود ندارد.

امیرپالوانه

بیمارستان یا میدان شکار؟

روایت‌هایی که می‌گویند مجروحان اعتراضات حتی روی تخت درمان هم امنیت نداشتند.

وقتی پناهگاه جان‌ها به محل تعقیب تبدیل می‌شود:

دی‌ماه فقط در خیابان‌ها خونین نبود؛ روایت‌هایی که از داخل ایران بیرون آمده‌اند نشان می‌دهند که حتی بیمارستان‌ها — جایی که باید پناهگاه جان‌های زخمی باشد — از سایه سرکوب در امان نماندند. گزارش‌ها و شهادت‌ها حکایت از آن دارد که مجروحانی که برای درمان مراجعه کردند، به جای امنیت، با بازداشت، ناپدید شدن یا مرگ مواجه شدند. این تنها یک بحران سیاسی نیست؛ شکستن یکی از بنیادی‌ترین خطوط قرمز انسانی است.

گزارش Iran Human Rights: درمان یا بازداشت؟

سازمان Iran Human Rights بر اساس شهادت پزشکان و کادر درمان اعلام کرده که در جریان سرکوب اعتراضات، بیمارستان‌ها عملاً به بخشی از ماشین سرکوب تبدیل شدند؛ مجروحان در مواردی از درمان محروم شدند، از تخت بیمارستان بازداشت شدند، یا حتی در داخل مراکز درمانی کشته شدند. در این گزارش‌ها آمده که پزشکان و پرستارانی که تلاش کردند جان زخمی‌ها را نجات دهند، تهدید، احضار یا بازداشت شدند — گویی وظیفه انسانی آنان جرم بوده است.

جست‌وجوی تخت‌به‌تخت؛ ترسی که زخمی‌ها را پنهان کرد:

این روایت‌ها از جست‌وجوی اتاق‌به‌اتاق نیروهای امنیتی برای شناسایی مجروحان، انتقال بیماران به مکان‌های نامعلوم، و ایجاد فضای وحشت در مراکز درمانی سخن می‌گویند؛ فضایی که باعث شد بسیاری از زخمی‌ها اصلاً جرئت مراجعه به بیمارستان را نداشته باشند. برخی ترجیح دادند در پستوها و درمان‌های مخفیانه رنج بکشند تا اینکه به دست نیروهایی بیفتند که باید حافظ امنیت باشند.

پزشکی زیر فشار؛ وقتی نجات جان انسان جرم تلقی می‌شود:

گزارش‌های دیگر نهادهای حقوق بشری نیز از بازداشت مجروحان در حال درمان، تهدید کادر درمان، و حمله به بیمارستان‌ها حکایت دارد — اقداماتی که عملاً دسترسی به درمان را به ابزار فشار سیاسی تبدیل کرد. این وضعیت نه‌تنها جان انسان‌ها را به خطر انداخت، بلکه مفهوم بی‌طرفی پزشکی را زیر پا گذاشت؛ مفهومی که حتی در جنگ‌ها نیز باید محترم شمرده شود.

پرسشی که بی‌پاسخ مانده است

اگر این روایت‌ها درست باشد — و حجم آن‌ها آن‌قدر گسترده است که نمی‌توان به‌سادگی نادیده‌شان گرفت — با وضعیتی روبه‌رو هستیم که در آن مرز میان درمان و سرکوب فرو ریخته است. بیمارستان دیگر محل امید نیست؛ بلکه برای برخی به ایستگاه بعدی بازداشت یا مرگ تبدیل شده است.

جامعه‌ای که در آن زخمی از ترس دستگیری از درمان فرار می‌کند، چه اندازه از معیارهای انسانی فاصله گرفته است؟ یادآوری این روایت‌ها تنها ثبت تاریخ نیست — مطالبه پاسخ‌گویی است.

امیر پالوانه

۱۸ و ۱۹ دی؛ اعتراضات ایران و مسئله کشته‌شدگان در چارچوب نقض حقوق بشر

مقدمه

دی‌ماه ۱۴۰۴ یکی از پرتنش‌ترین مقاطع اجتماعی و سیاسی در ایران بود. اعتراضاتی که در ابتدا با نارضایتی‌های اقتصادی آغاز شد، به سرعت به جنبشی سراسری تبدیل شد و در بیش از ۱۸۰ شهر گسترش یافت. در این میان، روزهای ۱۸ و ۱۹ دی از خونین‌ترین روزها گزارش شده‌اند؛ روزهایی که برخورد نیروهای امنیتی با معترضان موجب افزایش شدید تلفات انسانی و طرح گسترده بحث نقض حقوق بشر شد.

آمار کشته‌شدگان؛ اختلاف گسترده در روایت‌ها:

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در بررسی این رویدادها، نبود آمار قطعی است. قطع اینترنت و محدودیت دسترسی رسانه‌ها باعث شده برآوردها بسیار متفاوت باشد.

رسانه‌های دولتی ایران شمار کشته‌شدگان را حدود ۳۱۱۷ نفر اعلام کردند و یک نهاد حقوق بشری مستقر در خارج از کشور دست‌کم ۶۱۲۶ کشته را بر اساس گزارش‌های تأییدشده ثبت کرده است و برخی منابع دانشگاهی و رسانه‌ای بین‌المللی رقم ۶۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ نفر را محتمل دانسته‌اند. euronews

گزارش‌هایی نیز وجود دارد که بر اساس اطلاعات پزشکی و شاهدان، تلفات را تا حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر برآورد می‌کنند. Economy

حتی رسانه‌ها و منابع مستقل نقل کرده‌اند که برخی منابع و کارکنان حوزه سلامت تعداد کشته‌شدگان را بیش از ۳۰ هزار نفر تخمین زده‌اند؛ اختلافی که نشان‌دهنده ابهام شدید در دسترسی به داده‌ها است. euronews

به‌ویژه درباره روزهای اوج سرکوب، گزارش‌هایی منتشر شده که طی آن منابع داخلی حوزه درمان به رسانه‌ها گفته‌اند شمار قربانیان درگیری‌ها ممکن است به حدود ۳۰ هزار نفر برسد. euronews

نشانه‌های نقض حقوق بشر:

گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری و رسانه‌های بین‌المللی موارد متعددی از نقض جدی حقوق بشر را مطرح کرده‌اند، از جمله: استفاده از سلاح گرم، گلوله‌های ساچمه‌ای و تیراندازی از ارتفاع به سوی معترضان و کشته شدن کودکان و غیرنظامیان در میان قربانیان و بازداشت‌های گسترده، ناپدیدشدن افراد و دفن سریع بدون شناسایی کامل و فشار بر خانواده‌ها برای پذیرش روایت رسمی درباره علت مرگ.‌euronews

گزارش‌هایی از یورش به بیمارستان‌ها و هدف قرار گرفتن مجروحان و کارکنان درمانی.The New Yorker

برخی فعالان این کشتارها را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرده‌اند، به‌ویژه با توجه به تعداد زیاد کشته‌ها و نحوه برخورد با معترضان. The Wall Street Journal

نتیجه‌گیری:

۱۸ و ۱۹ دی نمادی از اوج خشونت در اعتراضات زمستان ۱۴۰۴ در ایران هستند؛ رویدادی که هنوز هم آمار دقیق قربانیان آن مشخص نیست. اختلاف شدید در ارقام — از چند هزار تا ده‌ها هزار کشته — نشان می‌دهد دسترسی به اطلاعات مستقل بسیار محدود بوده است.

آنچه تقریباً همه گزارش‌ها در آن اشتراک دارند، طرح نگرانی جدی درباره نقض حقوق بشر، از استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان تا برخورد با مجروحان و خانواده قربانیان است. این موضوع همچنان در سطح بین‌المللی مورد بحث و پیگیری قرار دارد و بخشی از حافظه جمعی و سیاسی جامعه ایران باقی مانده است.

امیر پالوانه.